چرا ایتالیا آبی است، آلمان سفید و هلند نارنجی
 |
سه تا از نمادینترین پیراهنهای فوتبال اروپا هیچ ارتباط مستقیمی با پرچم کشورهایشان ندارند. پشت هر رنگ یک سلسله سلطنتی قرار دارد: ساووی، پروس و خاندان اورنج.
تیمهای ملی گاهی از پرچم کشورشان فاصله میگیرند
ایتالیا با رنگ آبی بازی میکند، در حالی که پرچمش سبز، سفید و قرمز است. آلمان سفید میپوشد، اما پرچمش سیاه، قرمز و طلایی است. هلند «اورنج» است، اما پرچمش قرمز، سفید و آبی است. بنابراین سه تا از شناختهشدهترین لباسهای فوتبال اروپا تقریباً هیچ ارتباط مستقیمی با رنگهای ملی خود ندارند.
اما این رنگها از کجا آمدهاند؟
ایتالیا: آبیِ خاندان ساووی
رنگ آبی تیم ملی ایتالیا از جغرافیا نمیآید ― نه نماد دریا است و نه آسمان، برخلاف افسانههای رایج. این رنگ در واقع از «آبی ساووی» (Blu Savoia) گرفته شده؛ رنگ خاندان سلطنتیای که تا همهپرسی سال 1946 بر ایتالیا حکومت میکرد.
ریشه این رنگ به سال 1366 برمیگردد، زمانی که آمادئوس ششم ساووی (معروف به «کنت سبز») در راه جنگ صلیبی، در کنار پرچم سفید و قرمز خاندان، یک پرچم آبی نیز اضافه کرد. این کار به احترام مریم مقدس بود که در سنت مذهبی با شنلی آبی رنگ تصویر میشد. در طول قرنها این رنگ در نشانهای خاندان ساووی تثبیت شد و سپس وارد پرچمهای اولیه ایتالیا و بعداً پادشاهی ایتالیا شد.
تیم ملی ایتالیا ابتدا در 15 مه 1910 مقابل فرانسه با لباس سفید بازی کرد. رنگ سفید موقت بود تا تصمیم نهایی گرفته شود. پیراهن آبی برای اولین بار در سومین بازی رسمی در 6 ژانویه 1911 مقابل مجارستان در میلان استفاده شد (با شکست 1‐0) و همراه آن نشان صلیب ساووی روی لباس قرار داشت.
پس از سقوط سلطنت، آبی باقی ماند. در سال 1947 صلیب ساووی با نشان ملی جایگزین شد، اما رنگ آبی تبدیل به هویت فوتبالی ایتالیا شد. از آن زمان ایتالیا به نام «آزوری» (آبیها) شناخته میشود.
آلمان: سفیدِ پروس
در مورد آلمان، سفید شاید سادهترین رنگ باشد، اما فاصله زیادی با پرچم ملی دارد. رنگهای سیاه، قرمز و طلایی پرچم آلمان فقط در جزئیات لباس دیده میشوند، آن هم بیشتر در دهههای اخیر. تیم ملی آلمان (Die Mannschaft) همیشه سفید بوده است.
ریشه این رنگ به پروس (Prussia) برمیگردد؛ دولتی تاریخی که نقش اصلی را در اتحاد آلمان در سال 1871 داشت و رنگهای اصلی آن سفید و سیاه بود.
وقتی تیم ملی فوتبال در اوایل قرن بیستم شکل گرفت (فدراسیون در سال 1900 تأسیس شد و اولین بازی رسمی در 1908 مقابل سوئیس انجام شد) ، همان رنگهای پروسی انتخاب شدند و حتی پس از نابودی پروس پس از جنگ جهانی اول و لغو رسمی آن در 1947 نیز حفظ شدند.
عقاب سیاه که هنوز روی نشان فدراسیون و نماد ملی آلمان دیده میشود نیز از همان میراث تاریخی میآید.
هلند: نارنجیِ خاندان اورنج
داستان نارنجی هلند پیچیدهترین مورد است. این رنگ مستقیماً به نام خاندان سلطنتی «اورنج ― ناسائو» برمیگردد. در زبان هلندی، «Oranje» به معنای نارنجی است.
بنیانگذار این خاندان، ویلیام اورنج (معروف به ویلیام خاموش) ، رهبر استقلال هلند در جنگ 80 ساله علیه اسپانیا (1568‐1648) بود. از آن زمان نارنجی به نماد وحدت ملی تبدیل شد، نه فقط در فوتبال بلکه در کل کشور.
نکته جالب این است که برخلاف ایتالیا و آلمان، نارنجی در ابتدا واقعاً در پرچم هلند وجود داشت. پرچم اولیه شورشیان (Prinsenvlag) شامل سه رنگ نارنجی، سفید و آبی بود. اما حدود سال 1630، نوار نارنجی به تدریج با قرمز جایگزین شد؛ احتمالاً چون رنگ قرمز در دریا دید بهتری داشت.
بنابراین نارنجی کاملاً بیارتباط با پرچم نیست ― بلکه از آن حذف شده است. به همین دلیل، با اینکه لباس تیم ملی هلند از پرچم فاصله دارد، در واقع به ریشههای تاریخی کشور بسیار وفادار است. هنوز هم در رویدادهایی مثل روز پادشاه (Koningsdag) و مسابقات فوتبال، مردم هلند با شور نارنجی (Oranjegekte) جشن میگیرند.
ژاپن در فوتبال با رنگ آبی بازی میکند، نه رنگ پرچم. این رنگ احتمالاً از لباس تیم دانشگاه توکیو در دهه 1920 آمده و بعد به دلیل اولین پیروزیها، به عنوان رنگ رسمی باقی ماند.
استرالیا رنگ سبز و طلایی دارد که در پرچمش نیست و برای هویت مستقل انتخاب شده است.
برزیل هم همیشه زرد و سبز نپوشیده بود؛ تا قبل از شکست معروف «ماراکانازو» در 1950 با لباس سفید بازی میکرد و بعد رنگهای فعلی به نماد کشور تبدیل شدند.
